"چهارگانه‌ی امامت؛ نقشه‌ی راه مردم و مسئولان در عصر بحران‌ها"

به گزارش نسیم قاین؛ علی فرخنده طی یادداشت ارسالی به پایگاه خبری نسیم قاین نوشت: در روزگاری که ایران اسلامی بار دیگر در میانه‌ی یک پیچ تاریخی ایستاده است، بازخوانی کلام امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام نه یک رجوع تشریفاتی، بلکه ضرورتی برای یادآوری فهم نسبت مردم و مسئولان با حاکمیت در عصربحران‌هاست که می تواند بعنوان منشوری روشن چراغ راه ایران قوی باشد.

در خطبه ۳۴ نهج‌البلاغه،

امیرالمؤمنین علیه‌السلام در کلامی نورانی نسبت امت با امام جامعه را بیان می‌ فرمایند و چهار حق بنیادین را بر مردم برمی‌شمارند؛ ( ...وَ أَمَّا حَقِّي عَلَيْكُمْ فَالْوَفَاءُ بِالْبَيْعَةِ وَ النَّصِيحَةُ فِي الْمَشْهَدِ وَ الْمَغِيبِ وَ الْإِجَابَةُ حِينَ أَدْعُوكُمْ وَ الطَّاعَةُ حِينَ آمُرُكُمْ).

حقوقی که به‌طور طبیعی شامل مسئولان نیز می‌شود، زیرا آنان در نقش الگویی که برای جامعه عهده درا هستند، هر لغزششان می تواند انحراف یک ساختار و گاه یک جامعه را بدنبال داشته باشد.

وفای به بیعت؛ فَالْوَفَاءُ بِالْبَیْعَةِ

وفای به بیعت، نخستین حق امام بر مردم است؛ پیمانی که بر پایه‌ی ایمان، عدالت و صداقت بسته می‌شود. در روزگار امروز، این وفا تنها یک احساس قلبی نیست؛ یک رفتار اجتماعی و سیاسی است. مردم باید بر عهد خود با امام جامعه پایدار بمانند و مسئولان باید نخستین پاسداران این وفاداری باشند. مسئولانی که در بیعت سستی کنند، مردم را نیز دچار تردید می‌سازند.

نصیحت در حضور غیاب؛ وَالنَّصِیحَةُ فِی الْمَشْهَدِ وَالْمَغِیبِ

نصیحت در حضور و غیاب، ستون سلامت اخلاقی جامعه است. مردم باید خیرخواهانه سخن بگویند و مسئولان باید در حضور امام جامعه، صادقانه گزارش دهند و در غیاب او، امانت‌دار مسیر حق باشند.

اجابت هنگام فراخوان؛ وَالإِجَابَةُ حِینَ أَدْعُوکُمْ

اجابت هنگام فراخوان، یعنی بیداری اجتماعی و آمادگی ملی. هرگاه امام جامعه فراخوان دهد(چه فراخوان به حضور، چه فراخوان به اصلاح، چه فراخوان به همدلی)مردم باید بی‌درنگ پاسخ دهند. اما مسئولان، پیش‌قدم در این اجابت‌اند؛ زیرا تعلل آنان، تعلل یک ساختار است و این تعلل، مردم را سردرگم می‌کند. لحظه‌ها گاه سرنوشت‌سازند؛ و جامعه‌ای که دیر پاسخ می‌دهد، فرصت‌های تاریخی را از دست می‌دهد.

اطاعت همگام فرمان؛ وَالطَّاعَةُ حِینَ آمُرُکُمْ

اطاعت هنگام فرمان، آخرین حق امام بر مردم است؛ اطاعتی که بر پایه‌ی عدالت، حکمت و حفظ مصالح عمومی استوار است. مسئولان باید نخستین مطیعان فرمان امام جامعه باشند؛ زیرا اگر آنان در اطاعت سستی کنند، مردم نیز دچار دوگانگی می‌شوند. اطاعت مسئولان، ستون نظم اجتماعی است؛ و اطاعت مردم، ثمره‌ی اعتماد به این ستون. جامعه‌ای که فرمان حق را گردن می‌نهد، از آشفتگی و پراکندگی رها می‌شود.

جمع‌بندی

چهارگانه‌ی «وفای به بیعت»، «نصیحت»، «اجابت» و «اطاعت» در خطبه ۳۴ نهج‌البلاغه، منشور مسئولیت امت در برابر امام جامعه است؛ منشوری که امروز نیز می‌تواند راهنمای مردم و مسئولان ایران باشد. اگر مسئولان در این چهار حق پیش‌قدم باشند و مردم در آن پایدار، جامعه از تفرقه و سردرگمی رها می‌شود و مسیر حق، روشن و استوار باقی می‌ماند.